Interprofessionele samenwerking als concept heeft aandacht gekregen in verschillende professionele en disciplinaire gebieden. Aanvankelijk kwam het naar voren in de gezondheidszorg als een middel om de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren (WHO, 2010), voordat het ook erkenning heeft gekregen op het gebied van onderwijs en onderzoek (Green & Johnson, 2015; Alberto & Herth, 2009). In de I CO-COPE kennisbank werd dit sleutelconcept belicht langs drie dimensies: ethiek en waarden, beleid, en praktijk en meting (Silveira-Maia et al., 2025).
Dimensie ethiek en waarden
Samenwerking wordt gedefinieerd als een stijl van interactie waarbij alle deelnemers een gelijke status hebben en een gedeelde inzet om gemeenschappelijke doelen te bereiken (Friend, 2000). Egalitaire, niet-hiërarchische relaties zijn fundamenteel, omdat alle teamleden waardevolle inzichten bijdragen (Kampwirth, 2006). Ethische principes staan centraal in interprofessionele samenwerking in inclusief onderwijs en benadrukken het opbouwen van relaties met professionals uit verschillende velden gebaseerd op wederzijds respect, het actief betrekken van leerlingen en hun families, en het samenwerken met gemeenschapsinstellingen om aan de diverse behoeften van leerlingen te voldoen. Een belangrijke gedeelde waarde is het belang van de leerling voorop stellen, streven naar optimale leerresultaten met respect voor hun waardigheid, cultuur en achtergrond.
Beleidsdimensie
Beleid in I CO-COPE partnerlanden benadrukt interprofessionele samenwerking als een kosteneffectieve manier om diensten te integreren die kinderen en jongeren in onderwijsomgevingen ondersteunen (Silveira-Maia et al., 2025). Scholen, waar studenten een groot deel van hun dag doorbrengen, zijn ideale hubs voor het bevorderen van gezondheid, ontwikkeling en onderwijs (Mellin, 2009; Porter et al., 2000).
Paulsrud en Nilholm (2020) stellen dat interprofessionele samenwerking een organisatorische noodzaak is voor inclusief onderwijs. Het vereist gezamenlijke besluitvorming en de betrokkenheid van al het schoolpersoneel om scholen succesvol om te vormen tot inclusieve omgevingen. Bovendien wordt deze samenwerking gezien als een weg naar het vinden van innovatieve oplossingen voor complexe educatieve uitdagingen.
Praktijk en meetdimensie
Effectieve interprofessionele samenwerking vereist diepere verbindingen tussen professionals en organisaties. De werkwijzen en kennis worden over en weer met elkaar verbonden. Er wordt uitgebreid geleerd van en met elkaar. Benaderingen worden integraal ontworpen en geïmplementeerd en mensen werken interprofessioneel samen. Doelen worden samen gesteld, en men zoekt samen naar mogelijke oplossingen voor complexe problemen. Zorg, ontwikkeling en welzijn van de leerling staan voorop. (De Bruïne & Gerdes, 2018).
Paulsrud en Nilholm (2020) benadrukken het belang van groepsbinding en deelname aan collectieve leeractiviteiten. Collaborative consultation facilitates professional dialogue and mutual sharing of expertise, leading to innovative instructional methods that benefit students in inclusive educational contexts.
Klik hier om een visualisatie van alle drie de dimensies te zien.
Referenties
Alberto, J., & Herth, K. (2009). Interprofessionele samenwerking binnen faculteitsrollen: Onderwijs, dienstverlening en onderzoek. OJIN: Het online tijdschrift voor kwesties in de verpleegkunde. https://doi.org/10.3912/OJIN.Vol14No02PPT02
Borg, E. & Drange, I. (2019). Interprofessionele samenwerking op school. Effecten op onderwijzen en leren. Improving schools, 22(3), 251-266. https://doi.org/10.1177/1365480219864812
De BruÏne, E., & Gerdes, J. (2018). Naar de andere oever. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 9-10. https://www.tijdschriftvoororthopedagogiek.nl/110-1137_h1-Naar-de-andere-oever-h1
Vriend, M. (2000). Mythes en misverstanden over professionele samenwerking. Remedial and Special Education, 21(3), 130-160. https://doi.org/10.1177/074193250002100301
Green, B. N., & Johnson, C. D. (2015). Interprofessionele samenwerking in onderzoek, onderwijs en klinische praktijk: samenwerken aan een betere toekomst. The Journal of chiropractic education, 29(1), 1-10. https://doi.org/10.7899/JCE-14-36
Kampwirth, T. J. (2006) Samenwerkingsoverleg op school: Effective Practices for Students with Learning and Behavior Problems (3rd ed). Merrill.
Mellin, E. A. (2009). Unpacking Interdisciplinary Collaboration in Expanded School Mental Health: A Conceptual Model for Developing the Evidence Base. Advances in School Mental Health Promotion, 2(3), 4-14. https://doi.org/10.1080/1754730X.2009.9715706
Paulsrud, D., & Nilholm, C. (2020). Teaching for inclusion - a review of research on the cooperation between regular teachers and special educators in the work with students in need of special support. International Journal of Inclusive Education, 27(4), 541-555. https://doi.org/10.1080/13603116.2020.1846799
Porter, G., Epp, L., & Bryan, S. (2000). Samenwerking tussen professionals in de geestelijke gezondheidszorg op scholen: Een noodzaak, geen luxe. Professional School Counseling, 3(5), 315.
Silveira-Maia, M., Neto, C., Sanches-Ferreira, M., Alves, S., Durães, H., Breyer, C., Vandenbussche, E., Boonen, H., Zacharová, Z., Ferková, Š., Schukoff, P., Unterreiner, S., & Teijsen, E. (2025). Mapping CoP for inclusion: a Knowledge Base. Instituto Politécnico do Porto. https://doi.org/10.26537/e.ipp.136
WHO (2010). Kader voor actie op het gebied van interprofessioneel onderwijs en praktijksamenwerking. Health Professions Network Nursing and Midwifery Office binnen de Wereldgezondheidsorganisatie Department of Human Resources for Health. https://www.who.int/publications/i/item/framework-for-action-on-interprofessional-education-collaborative-practice
Interprofessionele samenwerking als concept heeft aandacht gekregen in verschillende professionele en disciplinaire gebieden. Aanvankelijk kwam het naar voren in de gezondheidszorg als een middel om de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren (WHO, 2010), voordat het ook erkenning heeft gekregen op het gebied van onderwijs en onderzoek (Green & Johnson, 2015; Alberto & Herth, 2009). In de I CO-COPE kennisbank werd dit sleutelconcept belicht langs drie dimensies: ethiek en waarden, beleid, en praktijk en meting (Silveira-Maia et al., 2025).
Dimensie ethiek en waarden
Samenwerking wordt gedefinieerd als een stijl van interactie waarbij alle deelnemers een gelijke status hebben en een gedeelde inzet om gemeenschappelijke doelen te bereiken (Friend, 2000). Egalitaire, niet-hiërarchische relaties zijn fundamenteel, omdat alle teamleden waardevolle inzichten bijdragen (Kampwirth, 2006). Ethische principes staan centraal in interprofessionele samenwerking in inclusief onderwijs en benadrukken het opbouwen van relaties met professionals uit verschillende velden gebaseerd op wederzijds respect, het actief betrekken van leerlingen en hun families, en het samenwerken met gemeenschapsinstellingen om aan de diverse behoeften van leerlingen te voldoen. Een belangrijke gedeelde waarde is het belang van de leerling voorop stellen, streven naar optimale leerresultaten met respect voor hun waardigheid, cultuur en achtergrond.
Beleidsdimensie
Beleid in I CO-COPE partnerlanden benadrukt interprofessionele samenwerking als een kosteneffectieve manier om diensten te integreren die kinderen en jongeren in onderwijsomgevingen ondersteunen (Silveira-Maia et al., 2025). Scholen, waar studenten een groot deel van hun dag doorbrengen, zijn ideale hubs voor het bevorderen van gezondheid, ontwikkeling en onderwijs (Mellin, 2009; Porter et al., 2000).
Paulsrud en Nilholm (2020) stellen dat interprofessionele samenwerking een organisatorische noodzaak is voor inclusief onderwijs. Het vereist gezamenlijke besluitvorming en de betrokkenheid van al het schoolpersoneel om scholen succesvol om te vormen tot inclusieve omgevingen. Bovendien wordt deze samenwerking gezien als een weg naar het vinden van innovatieve oplossingen voor complexe educatieve uitdagingen.
Praktijk en meetdimensie
Effectieve interprofessionele samenwerking vereist diepere verbindingen tussen professionals en organisaties. De werkwijzen en kennis worden over en weer met elkaar verbonden. Er wordt uitgebreid geleerd van en met elkaar. Benaderingen worden integraal ontworpen en geïmplementeerd en mensen werken interprofessioneel samen. Doelen worden samen gesteld, en men zoekt samen naar mogelijke oplossingen voor complexe problemen. Zorg, ontwikkeling en welzijn van de leerling staan voorop. (De Bruïne & Gerdes, 2018).
Paulsrud en Nilholm (2020) benadrukken het belang van groepsbinding en deelname aan collectieve leeractiviteiten. Collaborative consultation facilitates professional dialogue and mutual sharing of expertise, leading to innovative instructional methods that benefit students in inclusive educational contexts.
Klik hier om een visualisatie van alle drie de dimensies te zien.
Referenties
Alberto, J., & Herth, K. (2009). Interprofessionele samenwerking binnen faculteitsrollen: Onderwijs, dienstverlening en onderzoek. OJIN: Het online tijdschrift voor kwesties in de verpleegkunde. https://doi.org/10.3912/OJIN.Vol14No02PPT02
Borg, E. & Drange, I. (2019). Interprofessionele samenwerking op school. Effecten op onderwijzen en leren. Improving schools, 22(3), 251-266. https://doi.org/10.1177/1365480219864812
De BruÏne, E., & Gerdes, J. (2018). Naar de andere oever. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 9-10. https://www.tijdschriftvoororthopedagogiek.nl/110-1137_h1-Naar-de-andere-oever-h1
Vriend, M. (2000). Mythes en misverstanden over professionele samenwerking. Remedial and Special Education, 21(3), 130-160. https://doi.org/10.1177/074193250002100301
Green, B. N., & Johnson, C. D. (2015). Interprofessionele samenwerking in onderzoek, onderwijs en klinische praktijk: samenwerken aan een betere toekomst. The Journal of chiropractic education, 29(1), 1-10. https://doi.org/10.7899/JCE-14-36
Kampwirth, T. J. (2006) Samenwerkingsoverleg op school: Effective Practices for Students with Learning and Behavior Problems (3rd ed). Merrill.
Mellin, E. A. (2009). Unpacking Interdisciplinary Collaboration in Expanded School Mental Health: A Conceptual Model for Developing the Evidence Base. Advances in School Mental Health Promotion, 2(3), 4-14. https://doi.org/10.1080/1754730X.2009.9715706
Paulsrud, D., & Nilholm, C. (2020). Teaching for inclusion - a review of research on the cooperation between regular teachers and special educators in the work with students in need of special support. International Journal of Inclusive Education, 27(4), 541-555. https://doi.org/10.1080/13603116.2020.1846799
Porter, G., Epp, L., & Bryan, S. (2000). Samenwerking tussen professionals in de geestelijke gezondheidszorg op scholen: Een noodzaak, geen luxe. Professional School Counseling, 3(5), 315.
Silveira-Maia, M., Neto, C., Sanches-Ferreira, M., Alves, S., Durães, H., Breyer, C., Vandenbussche, E., Boonen, H., Zacharová, Z., Ferková, Š., Schukoff, P., Unterreiner, S., & Teijsen, E. (2025). Mapping CoP for inclusion: a Knowledge Base. Instituto Politécnico do Porto. https://doi.org/10.26537/e.ipp.136
WHO (2010). Kader voor actie op het gebied van interprofessioneel onderwijs en praktijksamenwerking. Health Professions Network Nursing and Midwifery Office binnen de Wereldgezondheidsorganisatie Department of Human Resources for Health. https://www.who.int/publications/i/item/framework-for-action-on-interprofessional-education-collaborative-practice