Inleiding

Een inclusief onderwijssysteem zorgt voor gelijke deelname voor alle kinderen en jongeren, het respecteert en erkent de diversiteit van alle studenten en bevordert een gevoel erbij te horen. In de I CO-COPE context zien we inclusie in het onderwijs als een dynamisch proces dat de deelname aan leren, cultuur en gemeenschap verbetert en tegelijkertijd de barrières voor het onderwijs vermindert. In tegenstelling tot integratie, waarbij van leerlingen wordt verwacht dat ze zich aanpassen aan het bestaande systeem, vereist inclusie in het onderwijs aanpassing van inhoud, methoden en structuren en vertrouwt op samenwerking tussen professionals, gezinnen, leerlingen en de bredere gemeenschap om een ondersteunende leeromgeving voor iedereen te creëren (Ainscow et al., 2006; UNESCO, 2005). Het I CO-COPE project onderzoekt manieren om middelbare scholen te ondersteunen in hun inclusieve schoolontwikkeling door middel van de Communities of Practice (CoP) aanpak.

Klik hier om een visualisatie te zien van de verschillen tussen integratie en inclusie in het onderwijs.

In de I CO-COPE context volgen we Borg en Drange (2019, p.252) en begrijpen we interprofessionele samenwerking als gezamenlijke interprofessionele inspanningen in teams om wederzijds gewenste uitkomsten te bereiken door gedeelde besluitvorming. We maken onderscheid tussen "interprofessioneel" en "interdisciplinair". Terwijl interdisciplinaire samenwerking plaatsvindt tussen deskundigen met hetzelfde beroep maar van verschillende disciplines, vakgebieden of klassen (bijv. verschillende klassenleraren of vakleraren, leraren buitengewoon onderwijs en leraren regulier onderwijs, enz.), vindt interprofessionele samenwerking plaats tussen deskundigen van verschillende beroepsgroepen. 

Klik hier om een visualisatie te zien van het verschil tussen interprofessionele samenwerking en interdisciplinaire samenwerking.

Dus, volgens ons bestaan interprofessionele teams in middelbare scholen uit vertegenwoordigers van verschillende beroepen en groepen, zoals bijvoorbeeld de directie, leden van het schoolbestuur, (klas)leerkrachten, leerlingenbegeleiders, beleidsadviseurs, graad- en zorgcoördinatoren, leerlingen, hun families, CLB-medewerkers, leerondersteuners, pedagogische begeleiders, maatschappelijk werkers, enz. 

Met betrekking tot de bevordering van inclusie en het verbeteren van het welbevinden op school, kan kwaliteitsvol onderwijs voor alle leerlingen bijdragen, evenals gerichte oplossingen voor specifieke uitdagingen van individuele leerlingen. Het I CO-COPE project richt zich op de Communities of Practice (CoP) methodologie om deze resultaten te bereiken. 

Klik hier om een visualisatie te zien van de definitie van interprofessionele samenwerking via Communities of Practice.

Leerlingenbetrokkenheid verwijst naar het vermogen om een actieve rol te spelen in hun eigen leren, keuzes te maken en hun onderwijservaringen te beïnvloeden. Het betekent dat leerlingen de ruimte en ondersteuning krijgen om zelf doelen te stellen, weloverwogen beslissingen te nemen, kritisch te denken en problemen op te lossen. De eigen verantwoordelijkheid van leerlingen wordt versterkt in een ondersteunende omgeving die hun stem en autonomie erkent, en die co-creatie en participatie actief stimuleert bij het vormgeven van hun leerproces en welzijn op school. In het I CO-COPE project worden leerlingen actief betrokken bij Community of Practice, om hen een stem te geven en hun gelijkwaardige deelname aan (inclusieve) schoolontwikkelingsprocessen te waarborgen.

In de I CO-COPE context omarmen we Communities of Practice als een groep van mensen die een passie of zorg delen en hun kennis verdiepen door er voortdurend over te communiceren. 

In tegenstelling tot traditionele modellen van leren, die gebaseerd zijn op een dialoog tussen experts en niet-experts, impliceren Communities of Practice leren als een transformatief proces, waarin alle deelnemers op gelijke voet staan, hun expertise en verschillende, waardevolle perspectieven meebrengen, en als gevolg daarvan van elkaar leren en samenwerken op een participatieve manier. 

Er zijn drie belangrijke elementen in een Community of Practice (Wenger & Wenger-Trayner, 2015):  

1. DOMEIN betekent dat je een bepaalde context en doel in beschouwing met de community  

2. COMMUNITY gaat over het delen van ideeën en wederzijdse betrokkenheid om oplossingen te vinden op een participerende manier  

3. PRAKTIJK betekent dat nieuwe kennis wordt ontwikkeld en ingezet in concrete interventies

Klik hier om een visualisatie te zien van de drie belangrijkste elementen van Communities of Practice.